علائم سکته قلبی در سالمندان همیشه با درد شدید قفسه سینه شروع نمی‌شود. گاهی تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا ضعف غیرمعمول از نشانه‌های مهم هستند. شناخت این علائم به خانواده کمک می‌کند رسیدگی اورژانسی را به تأخیر نیندازد؛ بااین‌حال، تشخیص قطعی سکته قلبی در خانه امکان‌پذیر نیست.

سکته قلبی چیست؟

حمله قلبی زمانی اتفاق می‌افتد که خون‌رسانی به بخشی از عضله قلب به‌شدت کاهش یابد یا مسدود شود. ادامه این وضعیت می‌تواند به عضله قلب آسیب برساند؛ به همین دلیل، زمان رسیدن به درمان اهمیت دارد.

سکته قلبی با ایست قلبی یکسان نیست. در ایست قلبی، قلب دیگر خون را به‌طور مؤثر پمپ نمی‌کند و فرد معمولاً بی‌هوش می‌شود و تنفس طبیعی ندارد. حمله قلبی ممکن است به ایست قلبی منجر شود، اما هر حمله قلبی با ایست قلبی همراه نیست.

برای آشنایی با مشکلاتی که ممکن است با نشانه‌های کم‌رنگ پیش بروند، مقاله بیماری قلبی خاموش در سالمندان را بخوانید.

مهم‌ترین علائم سکته قلبی در سالمندان

• ناراحتی قفسه سینه: احساس فشار، سنگینی، فشردگی، سوزش یا درد؛ نه لزوماً دردی غیرقابل‌تحمل.
• انتشار ناراحتی: درد یا ناراحتی در یک یا هر دو بازو، شانه، فک، گردن، پشت یا بالای شکم.
• تنگی نفس: ممکن است همراه با درد سینه یا بدون آن ایجاد شود.
• عرق سرد، تهوع یا استفراغ: به‌ویژه وقتی با ناراحتی سینه یا ضعف همراه باشند.
• سرگیجه، احساس غش یا ضعف غیرمعمول: خصوصاً اگر تازه ایجاد شده و با سایر نشانه‌های هشدار همراه باشد.

این علائم همیشه به معنی سکته قلبی نیستند؛ بیماری‌های دیگری نیز می‌توانند نشانه‌های مشابه ایجاد کنند. بااین‌حال، خانواده نباید برای مشخص‌شدن علت، رسیدگی به علائم مشکوک را عقب بیندازد.

آیا سکته قلبی می‌تواند بدون درد واضح باشد؟

بله. برخی سالمندان و افراد مبتلا به دیابت ممکن است درد واضحی نداشته باشند یا علائم را به خستگی، مشکلات گوارشی یا افزایش سن نسبت دهند. تغییر ناگهانی نسبت به وضعیت معمول فرد اهمیت دارد.

برای مثال، تنگی نفس تازه همراه با عرق سرد و ضعف غیرمعمول را نباید صرفاً نتیجه کم‌تحرکی دانست. در چنین شرایطی، به‌ویژه اگر علائم شدید یا ناگهانی باشند، با اورژانس تماس بگیرید.

چه زمانی تماس با اورژانس ضروری است؟

ناراحتی مشکوک قفسه سینه که چند دقیقه طول می‌کشد یا قطع و دوباره شروع می‌شود، نیازمند توجه فوری است. در صورت علائم شدید، برای گذشت چند دقیقه صبر نکنید.

تنگی نفس شدید، غش، کاهش هوشیاری یا پاسخ‌ندادن طبیعی نیز اورژانسی است. افتادگی صورت، ضعف یک‌طرفه بدن یا اختلال ناگهانی گفتار می‌تواند نشانه سکته مغزی باشد و باز هم باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت.

تا رسیدن اورژانس چه کار کنیم؟

1. فعالیت بیمار را متوقف کنید. او را در وضعیت راحت قرار دهید؛ در فرد هوشیار، نشستن با تکیه‌گاه ممکن است مناسب‌تر باشد.
2. با ۱۱۵ تماس بگیرید. نشانی دقیق، زمان شروع علائم و وضعیت هوشیاری و تنفس را توضیح دهید.
3. بیمار را تنها نگذارید. در صورت امکان، مسیر ورود امدادگران را آماده کنید.
4. فهرست داروها را در دسترس بگذارید. حساسیت دارویی و سوابق مهم را به امدادگران بگویید.
5. خودسرانه دارو ندهید. درباره آسپرین از اپراتور اورژانس راهنمایی بگیرید. داروی دیگران یا دوز اضافه داروهای قلبی مناسب نیست.
6. اگر بیمار پاسخ نمی‌دهد و تنفس طبیعی ندارد، اقدام کنید. تلفن را روی بلندگو بگذارید و احیای قلبی‌ریوی را طبق راهنمایی اپراتور شروع کنید. نفس‌های بریده و غیرطبیعی را تنفس طبیعی تلقی نکنید.

بیمار نباید خودش رانندگی کند. برای اندازه‌گیری فشار، یافتن مدارک یا هماهنگی خدمات خانگی، تماس با اورژانس را عقب نیندازید.

آیا نوار قلب و آزمایش خون در منزل کافی است؟

بررسی حمله قلبی ممکن است به معاینه، نوار قلب و آزمایش‌هایی مانند تروپونین نیاز داشته باشد. گاهی آزمایش یا نوار قلب باید تکرار شود. در وضعیت مشکوک و حاد، این فرایند باید از مسیر اورژانسی انجام شود.

خدمات نوار قلب در منزل و آزمایش خون مرتبط با قلب در منزل در موارد مناسب و با نظر پزشک کاربرد دارند؛ نه به‌عنوان جایگزین اورژانس هنگام احتمال سکته.

پس از رد خطر فوری، چه پیگیری‌هایی لازم است؟

اگر خطر فوری رد شده اما علائم تکرار می‌شوند، پیگیری را متوقف نکنید. پزشک بر اساس سابقه بیماری و معاینه، بررسی‌های لازم را تعیین می‌کند. برای بیمار پایدار و دارای محدودیت رفت‌وآمد، می‌توان درباره ویزیت متخصص قلب در منزل مشورت کرد.

اگر مشکل اصلی ضربان نامنظم است، راهنمای تپش قلب سالمندان و هولتر ریتم را ببینید. برای بیماران دارای نارسایی قلبی نیز مقاله مراقبت از نارسایی قلبی در منزل مکمل این مطلب است.

منبع پزشکی

NHS: حمله قلبی، علائم و اقدامات فوری

این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص یا درمان نیست. در علائم مشکوک به حمله قلبی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.