مراقبت از نارسایی قلبی در منزل شامل مصرف منظم داروهای تجویزشده، توجه به تغییرات تنفس و ورم، ثبت وزن طبق برنامه پزشک و پیگیری به‌موقع است. خانواده می‌تواند در تشخیص زودتر بدترشدن وضعیت نقش مهمی داشته باشد، اما نباید درمان را بدون دستور مشخص تغییر دهد.
نارسایی قلبی چیست؟
نارسایی قلبی وضعیتی است که قلب در پمپاژ مناسب خون یا پرشدن طبیعی مشکل دارد. این بیماری به معنی توقف قلب نیست و انواع مختلفی دارد. بعضی بیماران حتی با کسر جهشی حفظ‌شده نیز ممکن است دچار نارسایی قلبی باشند.
تنگی نفس، خستگی، کاهش تحمل فعالیت و ورم پاها از علائم احتمالی هستند. این نشانه‌ها علت‌های دیگری هم دارند؛ بنابراین تشخیص تنها بر اساس مشاهده ورم یا خستگی امکان‌پذیر نیست.
برای آشنایی با نشانه‌های کم‌رنگ مشکلات قلبی، مطلب بیماری قلبی خاموش در سالمندان را بخوانید.
مراقبت خانگی را با برنامه مکتوب شروع کنید
پیش از ترخیص یا در اولین ویزیت پیگیری، از تیم درمان یک برنامه روشن بخواهید. بیماری کلیوی، دیابت، افت فشار، مشکلات حافظه و محدودیت حرکت می‌توانند این برنامه را تغییر دهند.
- نام داروها، مقدار و ساعت مصرف هرکدام.
- اقدام مناسب در صورت فراموشی دارو یا بروز عارضه.
- وزن معمول بیمار و میزان تغییر نیازمند تماس.
- دستور اختصاصی درباره نمک، مایعات و فعالیت بدنی.
- زمان آزمایش‌ها، ویزیت بعدی و راه تماس با تیم درمان.
برای شناخت نقش خانواده و مراقب حرفه‌ای، راهنمای هوم‌کر و مراقبت در منزل مفید است.
چک‌لیست روزانه مراقبت از نارسایی قلبی در منزل
| مورد | روش پیگیری | تغییر مهم |
|---|---|---|
| وزن | در صورت توصیه پزشک، صبح با ترازو و لباس مشابه | افزایش سریع یا عبور از حد تعیین‌شده |
| تنفس | مقایسه هنگام استراحت، راه‌رفتن و خواب | تنگی نفس بیشتر یا نیاز به بالش بیشتر |
| ورم | بررسی مچ و ساق و تنگ‌شدن کفش | ورم جدید یا رو به افزایش |
| فشار و نبض | در زمان و دفعات تعیین‌شده | تغییر همراه با ضعف یا سرگیجه |
| دارو | علامت‌زدن مصرف هر نوبت | فراموشی مکرر یا عارضه احتمالی |
وزن بیمار را چگونه اندازه بگیریم؟
اگر پزشک پایش روزانه را توصیه کرده است، بهتر است وزن صبح، پس از دفع و پیش از صبحانه، با یک ترازو و لباس مشابه اندازه‌گیری شود. عدد را همراه با علائمی مانند ورم و تنگی نفس ثبت کنید.
افزایش سریع وزن می‌تواند نشانه تجمع مایع باشد. آستانه اقدام باید در برنامه اختصاصی بیمار مشخص شود. اگر افزایش واضح و غیرمنتظره ایجاد شد و دستور مشخصی ندارید، همان روز با تیم درمان تماس بگیرید.
کاهش وزن همراه با بی‌اشتهایی یا ضعف نیز مهم است. هدف فقط پایین‌آمدن عدد ترازو نیست؛ تغذیه کافی و حفظ عضله سالمند هم باید مورد توجه باشد.
پایش فشار خون چه نقشی دارد؟
ثبت فشار در بعضی بیماران به ارزیابی اثر درمان و بررسی سرگیجه کمک می‌کند. دستگاه مناسب، اندازه کاف و وضعیت نشستن بر نتیجه اثر می‌گذارند. راهنمای پایش فشار خون در منزل را مطالعه کنید.
در موارد انتخاب‌شده، پزشک ممکن است هولتر فشار خون ۲۴ ساعته درخواست کند. انجام این بررسی برای همه بیماران نارسایی قلبی ضروری نیست.
مصرف ایمن داروهای نارسایی قلبی
نوع دارو به وضعیت قلب، کلیه، فشار خون و سایر بیماری‌ها بستگی دارد. جعبه دارو و جدول مصرف می‌تواند به کاهش خطا کمک کند.
- به‌دلیل بهترشدن علائم، دارو را خودسرانه قطع نکنید.
- دوز ادرارآور را فقط مطابق برنامه مکتوب پزشک تغییر دهید.
- پیش از مصرف مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن یا دیکلوفناک مشورت کنید؛ این داروها ممکن است برای برخی بیماران نامناسب باشند.
- مکمل پتاسیم، نمک جایگزین حاوی پتاسیم و داروهای گیاهی را بدون بررسی مصرف نکنید.
- سرگیجه شدید، افت فشار علامت‌دار یا کاهش واضح ادرار را گزارش کنید.
تغذیه، فعالیت و خواب بیمار
کاهش غذاهای بسیار شور و فرآوری‌شده معمولاً مفید است، اما برنامه غذایی باید با بیماری‌های همراه و نیاز تغذیه‌ای بیمار هماهنگ باشد. حذف گسترده غذاها بدون جایگزین مناسب می‌تواند دریافت انرژی و پروتئین را کم کند.
در وضعیت پایدار، فعالیت تدریجی یا توان‌بخشی قلبی با نظر پزشک می‌تواند به حفظ توان جسمی کمک کند. استراحت مطلق طولانی بدون دلیل پزشکی مناسب نیست. هنگام درد سینه، سرگیجه یا تنگی نفس غیرمعمول، فعالیت باید متوقف شود.
نیاز جدید به بالش بیشتر یا بیدارشدن شبانه با احساس خفگی را گزارش کنید؛ این تغییر را صرفاً یک مشکل خواب ندانید.
چه آزمایش‌ها و بررسی‌هایی ممکن است لازم باشد؟
پزشک ممکن است برای ارزیابی ساختار و عملکرد قلب، اکو قلب و برای بررسی عملکرد کلیه یا الکترولیت‌ها، آزمایش خون در منزل درخواست کند. نوع و فاصله آزمایش‌ها برای همه یکسان نیست.
برای بیمار پایدار و دارای محدودیت رفت‌وآمد، امکان ویزیت متخصص قلب در منزل را بررسی کنید. تپش‌های جدید نیز ممکن است به ارزیابی جداگانه نیاز داشته باشند؛ راهنمای تپش قلب و هولتر ریتم را ببینید.
چه زمانی با پزشک و چه زمانی با اورژانس تماس بگیریم؟
- وضعیت پایدار: علائم نزدیک به معمول است؛ برنامه تجویزشده را ادامه دهید.
- تماس همان روز: افزایش سریع وزن، ورم بیشتر یا کاهش توان فعالیت بدون علائم شدید اورژانسی.
- تماس فوری با ۱۱۵: تنگی نفس شدید، درد مشکوک سینه، غش یا کاهش هوشیاری.
برای شناخت دقیق‌تر علائم حاد، مقاله علائم هشدار سکته قلبی در سالمندان را بخوانید.
هماهنگی مراقبت و ویزیت با حامی هوم‌کر
برای اطلاع از خدمات قابل ارائه به بیمار پایدار و شرایط ویزیت پزشک در منزل، با حامی هوم‌کر تماس بگیرید. سن بیمار، بیماری‌های همراه و فهرست داروها را آماده داشته باشید.
تلفن ثابت: ۰۲۱۲۲۳۲۲۲۶۴ تلفن همراه: ۰۹۱۲۶۷۷۷۲۵۳
هزینه، محدوده پوشش و زمان مراجعه را هنگام تماس استعلام کنید.
در تنگی نفس شدید، درد سینه یا اختلال هوشیاری با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید؛ خدمات خانگی جایگزین رسیدگی اورژانسی نیست.
پرسش‌های متداول
آیا نارسایی قلبی به معنی توقف قلب است؟
خیر. نارسایی قلبی با ایست قلبی متفاوت است. درمان و پیگیری منظم می‌تواند به کنترل علائم و حفظ کیفیت زندگی کمک کند.
افزایش وزن بیمار چه زمانی مهم است؟
افزایش سریع و غیرمنتظره، خصوصاً همراه با ورم یا تنگی نفس، باید گزارش شود. مقدار افزایش نیازمند اقدام را پزشک در برنامه اختصاصی بیمار تعیین می‌کند.
آیا بیمار باید مصرف آب را محدود کند؟
این موضوع برای همه یکسان نیست. مقدار مجاز مایعات به وضعیت بیمار و دستور پزشک بستگی دارد؛ محدودیت شدید خودسرانه توصیه نمی‌شود.
با ورم بیشتر، دوز ادرارآور را افزایش دهیم؟
فقط اگر برنامه مکتوب پزشک دقیقاً چنین تغییری را مجاز کرده باشد. در غیر این صورت، با تیم درمان تماس بگیرید و دوز را خودسرانه تغییر ندهید.
آیا مراقبت خانگی مانع بستری مجدد می‌شود؟
مراقبت منظم می‌تواند به تشخیص زودتر بدترشدن بیماری و کاهش خطر برخی بستری‌ها کمک کند، اما تضمین نمی‌کند بیمار دیگر به بیمارستان نیاز نداشته باشد.
منبع پزشکی
NHS: نارسایی قلبی، درمان و زندگی با بیماری
این مطلب آموزشی است. برنامه دارو، تغذیه، مایعات و فعالیت باید متناسب با شرایط بیمار و با نظر پزشک تنظیم شود.
بازتاب: نصب هولتر قلب در منزل شرق تهران | حامی هوم‌کر